سه شنبه 20 آذر 1397
 Home  •  Downloads  •  Your Account  •  Forumsadmin   E-mail
 
   
 
منو اصلی
icon_home.gif صفحه اصلی

book.gif فارسیمقالات جدید !
book.gif Englishمقالات جدید !
book.gif اردومقالات جدید !
book.gif العربيهمقالات جدید !

text.gif تاسيس وهابيتمقالات جدید !
text.gif جنایات وهابیتمقالات جدید !
text.gif وهابیت در خدمت!؟مقالات جدید !
text.gif سوالاتی از وهابیتمقالات جدید !
text.gif جواب شبهاتمقالات جدید !
text.gif ائمه ي بقيعمقالات جدید !
text.gif ديگر مدفونينمقالات جدید !
text.gif تاريخ حرم ائمه بقيعمقالات جدید !
text.gif دعا و زيارتمقالات جدید !
text.gif ساير پايگاههامقالات جدید !

icon_poll.gif ضمیمه ها
tree-T.gif مطالب و محتوامقالات جدید !
tree-T.gif ارسال مقالات
tree-T.gif گالری سایتمقالات جدید !
tree-T.gif پرسش و پاسخمقالات جدید !
tree-T.gif کتب الکترونیکیمقالات جدید !
tree-L.gif موضوعات اخبارمقالات جدید !

icon_community.gif کاربران
tree-T.gif انجمنهای گفتگومقالات جدید !
tree-T.gif لیست اعضا
tree-T.gif پیغام خصوصی
tree-L.gif پیامهای سریع

favoritos.gif اخبار
tree-T.gif موضوعات اخبار
tree-T.gif ارسال اخبار
tree-T.gif آرشیو مطالب
tree-L.gif آرشیو ردیفی اخبار

som_downloads.gif پیوند
tree-T.gif ارسال کتب الکترونیکی
tree-L.gif لینکستانمقالات جدید !

icon_members.gif اطلاعات
tree-T.gif معرفی به دوستان
tree-T.gif آمار سایت
tree-T.gif جستجو پیشرفتهمقالات جدید !
tree-T.gif نوشته روزانه کاربرن
tree-T.gif صفحه شخصی
tree-T.gif نقشه سایتمقالات جدید !
tree-T.gif بهترینهای سایت
tree-T.gif دفترچه یادگاری
tree-T.gif ثبت در موتور جستجو
tree-T.gif آپلود فایل
tree-T.gif لینکدونی
tree-L.gif نظرسنجی ها

nuke.gif تماس با ما
tree-L.gif نظرات و پیشنهادات
پیامهای کوتاه

فقط عضوها اجازه ارسال پیام سریع دارند. لطفا وارد و یا ثبت نام کنید.
ثبت نام سریع
نام کاربر

E-Mail

تایپ دوباره E-Mail

رمز ورود

تکرار رمز ورود


تاريخ حرم ائمه بقيع(5)





مورّخان مي گويند: اين خانه ها و حجره ها در قسمت شرقي و شمالي و در سمت جنوبي مسجد قرار داشتند، 49 كه هر يك از آنها به يكي از همسران رسول خدا اختصاص داشت; همانگونه كه حجرهفاطمه به آن حضرت اختصاص داده شده بود. از نظر موقعيت، بيت فاطمه در شرق مسجد و در قسمت شمالي حجره اي كه پيكر پاك رسول خدا ـ ص ـ در آن به خاك سپرده شده و به عايشه اختصاص داشت، قرار گرفته بود; همانگونه كه حجره حفصه در قسمت جنوبي اين خانه قرار داشت، با اين تفاوت كه حجره عايشه و حفصه را راهروي از هم جدا مي ساخت ولي در ميان حجره فاطمه و عايشه فاصله اي به جز ديوار وجود نداشت و حتي بنا به نقل بعضي از مورّخان اهل سنت، در ميان اين دو خانه، روزنه كوچكي تعبيه شده بود كه پيامبر اكرم در اوقاتي كه در خانه عايشه بسر مي برد، از همين روزنه با اهل بيت صحبت و از فاطمه و حسنين تفقد و دلجويي مي فرمود كه پس از مدتي به عللي و طبق درخواست حضرت زهرا ـ س ـ مسدود گرديد . 50

اين خانه و حجره كه در لسان روايات و در متون تاريخي به «بيت فاطمه» و گاهي به «بيت علي» ـ ع ـ تعبير مي شود; مانند ساير خانه هاي متعلق به رسول خدا و بعضي از صحابه و اقوام آن حضرت داراي دو درب بود; يكي به داخل مسجد باز مي شد و ديگري به سمت شرق و به طرف بقيع كه در اين سمت، داراي حياط كوچكي هم مانند ساير بيوت بود و رسول خدا ـ ص ـ دستور داد همه كساني كه داراي چنين خانه در اطراف مسجد هستند، درب خانه خود را كه به داخل مسجد باز مي شود ببندند مگر خانه علي (و سد الأبواب الاّ بابه ).

گرچه در اين بيت و حجره و مرقد رسول خدا ـ ص ـ همانند مسجد آن حضرت در طول تاريخ، تحوّلات و دگرگوني هايي در اثر توسعه و عِلل ديگر به وجود آمده است ولي بطوري كه اشاره گرديد، هدف ما در اينجا فقط تذكر و يادآوري تغيير و تحوّلي است كه در بيت فاطمه ـ ع ـ به وجود آمده است .

وليد بن عبدالملك خليفه اموي 51 كه در سال 88 به قصد سفر حج وارد مدينه شده بود، به هنگام سخنرانيش در مسجد رسول خدا، پرده حجره فاطمه كنار رفت و او متوجه گرديد كه حسن بن حسن بن علي ـ ع ـ 52 در ميان اين خانه نشسته در يك دستش آيينه و با دست ديگر محاسنش را شانه مي زند وليد بلافاصله دستور داد كه اين خانه تخريب و به مسجد ضميمه شود. حسن بن حسن و همسرش فاطمه بنت الحسين ـ ع ـ با اين دستور مخالفت و از ترك نمودن اين حجره امتناع ورزيدند. وليد پيام داد كه اگر اين بيت را تخليه نكنيد بر سر شما ويران خواهم نمود، آنان باز هم مقاومت نمودند وليد دستور داد خانه را بر سر آنها و اطفالشان ويران كنند، چون مأمورين وارد خانه شدند و در اجراي فرمان وليد فرش از زير پاي حسن و فاطمه كشيدند آنان به اجبار اين حجره را ترك و به خانه ديگري كه متعلق به امير مؤمنان ـ ع ـ بود، منتقل گرديدند . 53

بعضي از مورّخين مي گويند: اصل اين حادثه و كنار رفتن پرده اين حجره، در حال سخنراني براي شخص وليد اتفاق نيفتاده، بلكه براي يكي از مأمورين وي كه در فاصله هاي مختلف جهت بررسي اوضاع مدينه به اين شهر وارد مي شد اتفاق افتاده و او اين موضوع را بعنوان امري برخلاف شؤون خلافت تلقّي و در نزد وليد سعايت نموده، وليد هم چنين دستوري را صادر كردهاست .

در ماه ربيع الأول سال 88 وليد به عمر بن عبدالعزيز والي خود در مدينه كتباً دستور داد همه خانه هاي اطراف مسجد را كه متعلّق به همسران و اقوام و صحابه رسول خدا بود تخريب و به مسجد ضميمه نمايد، او در نامه خود تأكيد كرده بود كه هر يك از مالكان اين بيوت با فروش خانه اش موافقت كند خريداري و هركس مخالفت نمايد، قيمت خانه پرداخت و بدون رضايت وي ويران شود .

عمر بن عبدالعزيز سران و علماي مدينه را از مضمون نامه وليد آگاه ساخت، همه آنان با اين تصميم مخالفت نموده و چنين گفتند: اگر واقعاً هدف وليد توسعه مسجد است مي توان آن را از جوانب ديگر به اجرا گذاشت. اما اين حجره ها كه متعلق به رسول خدا و يادگار آن حضرت و با اين بساطت و سادگي و ديوارهاي خشتي با سقف هاي كوتاه و با پوشش شاخه هاي خرما كه بيانگر كيفيت زندگي پيامبر اسلام است موجب جلب توجه زائرين تا قيامت و سبب بهره گيري معنوي و سوق دادن مسلمانان به زهد و كناره گيري از تجمل گرايي مي باشد و مسلمانان در طول قرن ها با مشاهده اين مناظر، پي خواهند برد كه علاقه به ساختمان هاي چند طبقه و گرايش به رفاه و زندگي پر زرق و برق از روش انبيا بدور است و طبعاً به آن حضرت تأسي و از روش وي تبعيت خواهند نمود .

عمر بن عبدالعزيز پيشنهاد سران مدينه را به وليد منعكس نمود. وي مجدداً دستور داد كه بايد اين خانه ها ويران و مسجد از تمام جوانب توسعه پيدا كند !

طبق نوشته مورّخين، به هنگام تخريب اين خانه ها، مردم مدينه آنچنان ناله و شيون سر دادند و آنچنان گريه و زاري نمودند كه ايام رحلت رسول خدا را تداعي مي نمود وپس از درگذشت غم انگيز رسول خدا، در هيچ حادثه اي در مدينه چنين تأثر، حزن و اندوهي مشاهده نشده بود .

به هنگام تخريب اين حجره ها خبيب بن عبداللّه به عمر بن عبدالعزيز گفت: به خدايت سوگند كاري نكيند كه آيه «انّ الذين ينادونك من وراء الحجرات» را از بين ببريد. فرزند عبدالعزيز دستور داد در روزي سرد بر بدن خبيب آب سرد بريزند و يك صد تازيانه بزنند كه وي در اثر اين فشار به شهادت رسيد. عمر بن عبدالعزيز بعدها از اين اقدام خود اظهار ندامت مي نمود و مي گفت اي كاش خبيب را نمي كشتم .

بهرحال وليد با تخريب اين بيوت مسجد را توسعه داد و از پادشاه روم جهت بنّايي و زيباسازي آن استمداد نمود و چهل نفر معمار و كارگر مسيحي وارد مسجد و مشغول به كار شدند و در سال 91 توسعه و زيباسازي مسجد به پايان رسيد . 54

گرچه مورّخان بر خلاف دستور ثانوي و تخريب بيوت همسران پيامبر كه در سال 88 بوده، براي تخريب خانه فاطمه تاريخ دقيقي ذكر ننموده اند ولي همانگونه كه در گفتار بعضي از آنان اشاره شده، وقوع متعاقب اين دو حادثه، نشانگر اين واقعيت است كه تخريب حجره فاطمه و ضميمه كردن آن به مسجد، در حالي كه همه خانه هاي موجود به حال خود باقي بوده، موجب جلب توجه هر بيننده واز نظر اجتماعي شديداً سؤال برانگيز بوده است. وليد هم در اثر فشار افكار عمومي مجبور شده است با اتخاذ چنين تصميمي و به عنوان «توسعه مسجد» دستور تخريب همه اين بيوت را صادر نمايد تا در ضمن مشروعيت بخشيدن به عمل خود مسأله تخريب بيت فاطمه هم در بوته فراموشي قرار گيرد .

طبق دستور وليد، عمر بن عبدالعزيز اين خانه ها را ويران و مانند حجره فاطمه به مسجد ضميمه نمود و حتي ديوارهاي موجود در اطراف حجره و مرقد مطهر رسول خدا را نيز برداشت و براي مشخص شدن مرقد مطهر به جاي ديوار قبلي، محدوده آن را با سنگ هاي سياه رنگي، شبيه به سنگ هاي ديوار كعبه ولي صاف و تراشيده شده، ديواركشي نمود . 55

و باز براي اين كه قبر رسول خدا حالت كعبه را پيدا نكند، قسمت شمالي آن را كه محدوده بيت عايشه و حضرت زهرا مي باشد ـ با اينكه جزء مسجد شده بود ـ با ديوار كوتاهي، به شكل مثلثي درآورد كه محدوده اين ديواره را مقصوره مي نامند; همانطوري كه به خود ديواره نيز مقصوره مي گويند .

نصب شبكه در اطراف مرقد شريف و حجره فاطمه ـ ع ـ

وضع مرقد شريف و بيت فاطمه، قطع نظر از تغييرات جزئي، تقريباً به مدت شش قرن به همان شكلي بود كه توضيح داده شد و زائران قبر رسول خدا ـ ص ـ مي توانستند قبر شريف آن حضرت را در فاصله يك متر و نيم زيارت كنند و در اطراف مرقد شريف و در محل بيت فاطمه ـ ع ـ و ساير بيوت نماز بخوانند و گفتار ائمه هدي ـ عليهم السلام ـ و محدثان و مورّخان در مقاطع مختلف، بيانگر اين حالت و ناظر به اين تحول و دگرگوني و تخريب بيت فاطمه و ضميمه شدن آن به مسجد است كه به دستور وليد انجام گرفته است. ولي در سال 668 به دستور پادشاه مصر، ملك ظاهر ببرس بندقداري 56 در ميان ستون هايي كه در چهار طرف مرقد مطهر قرار داشت، شبكه چوبيني به ارتفاع تقريباً دو متر نصب و اين قسمت مجدداً از مسجد جدا گرديد كه علاوه از مرقد مطهر بيت عايشه و بيت فاطمه ـ ع ـ نيز در داخل اين شبكه قرار گرفته اند. اين شبكه داراي سه درب بود; يك درب در سمت قبله و درب دوم در طرف شرق و درب سوم در سمت غرب و داخل مسجد قرار داشت .

مورّخين مي گويند در اندازه گيري محل نصب اين شبكه، ملك ظاهر كه در سال 667 در موسم حج به مدينه وارد شده بود، مباشرت مستقيم داشته و در سال 668 آماده و نصب گرديد .

پس از نصب اين شبكه، فاصله زائران با قبر رسول خدا بيشتر و مسلمانان از نماز خواندن در قسمتي از فضا كه به مسجد ضميمه شده بود، ممنوع شدند و اين موضوع به عنوان انتقاد از اقدام ملك ظاهر و بصورت عملي غير مشروع و مانع از اقامه نماز توسّط مسلمانان، در بخشي از مسجد، مطرح گرديد و پاسخ طرفداران وي اين بود كه: «ملك ظاهر با نصب اين شبكه، قداست حجره شريفه را بيش از پيش حفظ و احترام محوطه روضه مطهر را كه در شرع انور وارد شده است، با ممنوع كردن عبور و مرور در آن، براي هميشه ابقاء نمود !» 57

گرچه از قرن هفتم تا امروز در اين شبكه، از لحاظ ارتفاع و تبديل آن به شبكه فلزي و دگرگوني هاي مختلف ديگر، تغييراتي به وجود آمده است، اما محدوده اي كه براي اين شبكه در زمان ملك ظاهر ترسيم شده بود، هنوز هم به حال خود باقي است و تغييري در آن رخ نداده است و محل بيت فاطمه ـ سلام اللّه عليها ـ كه در سمت شمالي مرقد رسول خدا، در داخل شبكه قرار گرفته بود، فعلاً نيز در داخل شبكه و در همان محدوده قرار دارد .

محراب و ضريح در بيت فاطمه ـ عليها السلام ـ

ابن نجار ( متوفي 643 هـ . ق.) پس از اينكه از محمد بن ابراهيم; يكي از احفاد و نوادگان امام صادق ـ ع ـ نقل مي كند كه قبر فاطمه ـ ع ـ در بيت خودش قرار دارد، مي گويد :

« قـلت و بيتها اليوم حوله مقصورة و فيه محراب و هو خلف حجرة النّبي ـ عليه السلام ـ » 58.

« در زمان فعلي، خانه فاطمه در داخل مقصوره و محدوده واقع شده و داراي محرابي است كه در پشت حجره پيـامـبـر ـ ص ـ قرار گرفته است».

ظاهراً منظور ابن نجار از «مقصوره» ـ كه قبل از تاريخ نصب شبكه در اطراف بيت فاطمه ـ سلام اللّه عليها ـ بوده است ـ همان ديواري است كه در زمان عمر بن عبدالعزيز در قسمت شمالي مرقد شريف نبوي ـ ص ـ ايجاد شده بود كه با نصب شبكه، اين ديواره نيز برداشته شده است .

متن گفتار ابن نجار را سمهودي نقل كرده و اضافه مي كند: «محرابي كه ابن نجار از آن ياد نموده كه در پشت حجره عايشه قرار دارد، در قسمت مقدم اين محراب، محلي هست كه مردم، آنجا را به عنوان «قبر فاطمه ـ ع ـ » مي شناسند و بر اين نقطه احترام زيادي قائلند و از قدم گذاشتن بر اين محوطه امتناع مي ورزند ». 59

همانگونه كه سمهودي اشاره نموده در داخل بيت فاطمه، نقطه مشخصي به عنوان محل قبر آن حضرت شناخته مي شده و از گفتار علامه مجلسي ـ ره ـ معلوم مي شود كه در قرن هاي گذشته و در زمان آن مرحوم، علامت قبري نيز به عنوان قبر فاطمه در اين نقطه وجود داشته است 60 و امروز هم در داخل بيت فاطمه ضريحي را مشاهده مي كنيم منتسب به آن حضرت، به ابعاد تقريبي يك متر و نيم در يك متر و نيم كه ظاهراً در همان نقطه اي كه معروف به محل قبر آن حضرت بوده نصب شده و يا علامت قبري كه مرحوم مجلسي اشاره فرموده، قابل انطباق است. گرچه تاكنون كيفيت پيدايش اثر قبر و تاريخ نصب اين ضريح ; همانند تاريخ احداث محراب قديمي ـ كه ابن نجار از آن ياد نموده ـ معلوم و مشخص نگرديده است .

دومين خانه امير مؤمنان ـ ع ـ

پس از بحث در مورد خانه فاطمه و امير مؤمنان ـ عليهماالسلام ـ و آشنايي با تاريخ اين بيت، مناسب است بحث تاريخي ديگري نيز ـ كه بي ارتباط با بحث قبلي نيست ـ مطرح شود و آن، وجوددوّمين خانه امير مؤمنان ـ ع ـ در مدينه مي باشد .

قبل از بيان اصل موضوع، تذكر اين نكته را لازم مي دانيم كه طبق شواهد تاريخي، رسول خدا ـ ص ـ پس از ورود به مدينه، بخشي از زمين وسيعي را كه در سمت غربي بقيع قرار داشت، جهت ساختن منزل تقطيع و تقسيم و هر قطعه اي را در اختيار يكي از مهاجرين از صحابه قرار داد كه يكي از اين منزل ها متعلق به عبدالرحمان بن عوف بود و خانه او اولين خانه اي است كه در اين نقطه احداث گرديده و اين منزل به مناسبت بزرگ بودنش «دار كبري» و به مناسب اين كه محل ضيافت و پذيرايي مهمانان رسول خدا بود «دارالضيفان» ناميده مي شد .

و منزل ديگر متعلق به عثمان بن عفان بود. او نه يك باب، كه دو باب منزل متصل به هم ساخته بود. يكي از اين دو خانه نسبت به ديگري بزرگتر بود و از اين رو به «داركبري» و ديگري «دار صغري» ناميده مي شد و جريان محاصره و كشته شدن وي در همان داركبري به وقوع پيوست .

همانگونه كه منزل ديگري متعلق به ابوبكر بود و در مقابل خانه كوچك عثمان قرار داشت و او هم در همين منزل از دنيا رفت 61 و منازل ديگري نيز بود كه به ساير صحابه تعلق داشت و در گذشته اشاره نموديم كه محل دفن ائمه بقيع، خانه اي بود متعلق به عقيل; همانگونه كه در آينده خواهيم گفت، صفيه عمّه رسول خدا در محلي كه متصل به خانه مغيرة بن شعبه بود، دفن گرديده است و ظاهراً جمله معروف در معرفي بقيع كه در ميان مدينه شناسان اشتهار دارد «شرقيها نخل و غربيها بيوت » 62 اشاره به همين بيوت است .

براساس شواهد تاريخي، يكي از اين منازل نيز متعلّق به امير مؤمنان ـ عليه السلام ـ بود. به عنوان تأييد اين موضوع، متن چند جمله تاريخي را در اينجا نقل مي كنيم :

1 ـ ابن شبه قديمترين مدينه شناس در اين مورد مي گويد :

« واتخذ علي بن ابيطالب بالمدينة دارين احدايهما دخلت في مسجد رسول اللّه ـ ص ـ و هي منزل فاطمة بنت رسول اللّه التي تسكن فيها و الأخري دار علي التي بالبقيع و هي بايدي ولد علي علي حوزالصدقة»: 63

« علي بن ابيطالب براي خود در مدينه دو خانه اختيار كرده بود; يكي همان خانه اي است كه در داخل مسجد قرار گرفت و آن همان خانه فاطمه دختر رسول خداست كه در آن سكونت مي فرمود و ديگري خانه اي است كه در كنار بقيع واقع شده بود و اين خانه جزء موقوفات آن حضرت و در دست فرزندان او بود».

2 ـ ابن نجار (متوفاي 643 هـ . ق .) از سعيد بن جبير نقل مي كند كه :

« رأيت قبر الحسن بن علي بن ابيطالب في فم الزقاق الّذي بين دار نبيه و بين دار علي بن ابيطالب» 64.

« قبر حسن بن علي را در اول كوچه اي كه در ميان خانه نبيه و خانه علي بن ابيطالب قرار دارد،مشاهده نمودم».

3 ـ باز ابن نجار نقل مي كند :

« و روي عن الحسن بن علي بن عبيداللّه بن محمد بن عمر بن علي بن الحسين بن علي بن ابيطالب انّه هدم منزله في دار علي بن ابيطالب قال فاخرجنا منه حجرا مكتوباً عليه، هذا قبر رمله بنت صخر». 65

« از حسن بن علي بن عبيداللّه نقل شده: موقعي كه خانه خود را در داخل منزل علي بن ابيطالب خراب مي كرد، قطعه سنگي پيدا نمود كه در آن اين جمله نوشته شده بود: «هذا قبر رملة بنت صخر».

4 ـ در مورد تخريب بيت فاطمه ـ عليهاالسلام ـ آمده است كه حسن بن حسن و همسرش فاطمه بنت الحسين چون مجبور به ترك حجره فاطمه شدند، اين حجره را ترك نموده و به خانه علي بن ابيطالب منتقل شدند ( فخرجوا منه حتي اتو دار علي نهاراً ). 66

از اين متون تاريخي و مشابه آنها معلوم مي شود كه امير مؤمنان ـ عليه السلام ـ علاوه بر بيت و حجره كنار مسجد، منزل ديگري نيز در اختيار داشت كه در نزديكي بقيع قرار گرفته بود و اين خانه همانند ساير املاك و باغات و چشمه ها، جزء صدقات و موقوفات آن حضرت بود كه توليت اين خانه را هم به ترتيب به فرزندانش امام مجتبـي و حسيـن بـن عـلـي ـ ع ـ محول و كيفيت بهره برداري از آن را مشخص فرموده بود . 67

حوادثي كه در اين خانه واقع شد

به عقيده نگارنده، حوادث مهم تاريخي كه بلافاصله پس از رحلت جانگداز رسول خدا ـ ص ـ يكي پس از ديگري بوقوع پيوسته است، همه آنها در اين منزل بوده نه در بيت فاطمه و در كنار مسجد .

اجتماع عده اي از مهاجرين و انصار در مخالفت با بيعت ابوبكر، هجوم به خانه امير مؤمنان و احراق درب آن خانه، 68 دوران نقاهت حضرت زهرا و ملاقات ها و حوادثي كه در اين دوران اتفاق افتاده و همچنين مراسم تجهيز و تشييع آن حضرت مربوط به اين منزل بوده و در اين خانه واقع شده است كه علاوه براعتبار عقلي، گاهي شواهدوقرائن تاريخي نيزاين نظريه و عقيده را تاييد مي كند ـ واللّه العالم ـ .

پي نوشت ها :

1- وفاء الوفا، ج 3، ص 906.

2- صحيح بخاري، كتاب المغازي، باب غزوه خيبر، ح 3998; صحيح مسلم، كتاب الجهاد و السير، ح 1759 .

3- استيعاب مطبوع در حاشيه اصابه، ج 4 ، ص 379 .

4- بحارالانوار، ج 43، ص 210.

5- امالي مفيد، ص 146.

6- بحارالانوار، ج 43، ص 183.

7- در آينده توضيح خواهيم داد كه از قرن ششم اين خانه مجدداً با نرده كشي اطراف آن، بطوري كه امروز مي بينيم، از مسجد مجزّا و محوطه آن مشخص شده است .

8- عيون الأخبار الرضا، ج 1، ص 311.

9- اصول كافي، ج 1، ص 461.

10- مناقب، ج 3، ص 365.

11- بحارالأنوار، ج 100، ص 191.

12- عيسي بن موسي از محدّثين و علماي اهل سنت و معاصر با امام صادق ـ عليه السلام ـ است. نكـ : تهذيب التّهذيب .

13- قرب الإسناد به نقل بحارالأنوار، ج 100، ص 192 .

14- اقبال الاعمال، ص 623.

15- غربي و محدوده اصلي داخل مسجد .

16- اين زيارت همان زيارت معروف است كه در كتب ادعيه و زيارات نقل شده است، به انضمام صلوات مخصوص براي هر يك از معصومين ـ عليهم السلام ـ .

17- من لايحضره الفقيه، به تصحيح علي اكبر غفاري، ج 2، ص 574 ـ 572 .

زيارت معروف: «يا ممتحنة امتحنك اللّه الّذي خلقك...» را مرحوم علامه مجلسي در مزار بحار از طريق محمد عريضي، از امام باقر ـ ع ـ نقل نموده است. لابد اين زيارت منقول، به دست مرحوم صدوق نرسيده و يا در سند آن مناقشه فرموده است .

18- معاني الأخبار، ص 268.

19- مقنعه، طبع دبيرخانه كنگره شيخ مفيد، ص 459 .

20- مناقب ابن شهرآشوب، ج 3، ص 365.

21- اعلام الوري، ص 159.

22- اقبال، ص 224.

23- اين سومين روايت از رواياتي است كه ما نقل نموديم .

24- اقبال، ص 623.

25- بحار، ج 43، ص 188.

26- بحار، ج 100، ص 193.

27- همان .

28- حماد بن عيسي عن الباقر ـ ع ـ : « دفن علي فاطمة ـ رض ـ ليلاً في منزلها الّذي دخل في المسجد». عن عبداللّه بن ابراهيم انّ جعفر بن محمد كان يقول: قبرت فاطمه ـ رض ـ في بيتها الّذي ادخله عمر بن عبدالعزيز في المسجد». اين دو روايت را ابن شبه در تاريخ المدينه ج 1، ص 106 و 107 و سمهودي در وفاءالوفا ج 3، ص 902 نقل نموده اند .

29- وي اوّلين مدينه شناسي است كه در اين موضوع تأليفي هم داشته و در سال 199 در قيد حيات بوده است .

30- تاريخ المدينه، ج 1، ص 108.

31- تاريخ الخميس، ج 2، ص 176.

32- اين اقوال را ابن شبه در تاريخ المدينه، ج 1، ص 105 و 106 و سمهودي در وفاءالوفا ج 3، ص 901 نقل نموده اند .

33- وفاء الوفا ج 3، ص 901.

34- اخبار المدينه، ص 154.

35- عمدة الاخبار، ص 154.

36- مانند علي حافظ در كتاب خود فصول من تاريخ المدينه، ص 168 .

37- تاريخ المدينه، ج 1، ص 127 ; وفاءالوفا، ج 3، ص 910 .

38- ابن حبان از بزرگترين محدّثان و علماي اهل سنت در قرن چهارم (متوفاي 354) مي باشد و كتاب او از بهترين كتاب هاي حديث به شمار مي آيد .

39- عمدة الأخبار، ص 153.

40- مروج الذهب ج 3، ص 297; سمهودي در وفاءالوفا ج 3، ص 905 مي گويد: اين گفتار مسعودي متعلّق به سال 332 هـ . ق. مي باشد .

41- توصيف مدينه، به نقل از فصلنامه ميقات حج شماره 5، ص 117 .

42- ذخائرالعقبي، ص 54.

43- محمد بن عبدالبر قرطبي مالكي ( متوفي463 هـ . ق.) از شخصيت هاي علمي و داراي كتاب ها و تأليفات متعددي است، از معروفترين آنها «استيعاب في اسماء الأصحاب» مي باشد. اين كتاب در پاورقي «الإصابه » در مصر چاپ شده است.. محب الدين طبري مكي شافي، محدث و مفتي حرم مكه، مؤلف كتاب « الأحكام و ذخاير العقبي» مي باشد، وفات وي در سال 674 يا 694 واقع شده است .

44- تاريخ المدينه، ج 1، ص 123.

45- وفاءالوفا، ج 3، ص 895.

46- اخبار المدينة الرسول، ص 156 . اين دو قبر كه در خارج بقيع و داراي گنبد قديمي و جداگانه اي بودند، پس از تخريب گنبدها با احداث ديواري به دور آنها، مشخص و مورد توجه عده اي از زائران بودند ولي در اين چند سال اخير، به علت توسعه بقيع در داخل بقيع قرار گرفتند و اينك اثري از آنها باقي نيست .

47- وفاء الوفا، ج 3، ص 893.

48- عمدة الاخبار، ص 153 و 157.

49- الدرة الثمينة في الأخبار المدينة، ص 73 .

50- وفاء الوفا، ج 2، ص 466.

51- دوران خلافت وي ده سال از 86 تا 96 هجري بوده است .

52- ذهبي در تاريخ الاسلام در شرح حال شخصيت هائي كه در صدمين سال هجري بدرود حيات گفته اند مي گويد: حسن وصي پدرش امام مجتبي ـ ع ـ و متولّي موقوفات امير مؤمنان ـ ع ـ بوده. از اين گفتار ذهبي، شخصيت وي و علت سكونتش در حجره فاطمه ـ ع ـ و علّت انتقالش به خانه امير مؤمنان معلوم مي گردد. و باز ذهبي نقل مي كند كه وليد كتباً دستور داد كه به حسن بن حسن يكصد تازيانه بزنند و يك روز تمام در معرض تماشاي مردم قرار دهند و در نامه اش آمده بود: «واللّه انا قاتله» و امام سجاد ـ ع ـ كلمات فرج را به او تعليم فرمود تا از توطئه اي كه براي شكستن شخصيت وي طراحي شده بود، نجات يافت .

53- وفاء الوفا، ج 2، ص 466.

54- خلاصه اين حادثه تاريخي، در تاريخ طبري و كامل ابن اثير و تاريخ يعقوبي و ساير منابع تاريخي و مشروح آن در البداية و النهايه، در حوادث سال 88 نقل شده است .

55- ارتفاع اين ديوار تقريباً شش متر و نيم و عرض آن شصت سانتي متر بوده است .

56- وي از سلاطين مقتدر مصر و از كساني بود كه به مسائل اساسي مذهبي توجه بيشتري داشت، از همين رو توانست درسال 665 بـا يـك برنامه وسيع، همه عقايد و مذاهب فقهي اهل سنت را به چهار مذهب معروف منحصر نمايد. نكـ : خطط مقريزي، ج 2، ص 344 .

57- جريان نصب شبكه به وسيله ملك ظاهر در وفاء الوفا، ج 2، ص 604 و فصول من تاريخ المدينه، ص 126 آمده است .

58- اخبار مدينة الرسول، ص 76.

59- وفاء الوفا، ج 2، ص 469.

60- بحار، ج 100، ص 193.

61- در مورد اين بيوت نكـ : تاريخ ابن شبه، ج 1، ص 235 و 242; وفاء الوفا ج 2، ص 731 .

62- تاريخ ابن نجار، ص 152; عمدة الاخبار، ص 151; وفاء الوفا، ج 3، ص 889 .

63- به نقل سمهودي در وفاءالوفا، ج 2 ، ص 469. علي رغم دقّت نظر و صداقت و امانت در نقل سمهودي، كه زبانزد مورّخان است، اين مطلب راكه وي از ابن شبه نقل نموده است در نسخه چهار جلدي ـ كه از تاريخ ابن شبه در اختيار ماست ـ با بررسي مكرر به دست نيامد و دليل آن همان است كه مصحح اين كتاب در صفحات اول آن تذكر داده است كه نسخه موجود در اختيار وي از نظر خط غيرخوانا و در مطالب و صفحاتش سقط فراوان وجود داشته است .

64- اخبار المدينه، ج 1، ص 54.

65- همان، ص 155; وفاء الوفا، ج 3، ص 912 .

66- وفاء الوفا، ج 2، ص 466.

67- موقوفات اميرمؤمنان در منابع تاريخي، مانند تاريخ ابن شبه، ج 1، ص 229 ـ 219 آمده است و او متن وقف نامه جالب آن حضرت را كه در جمادي الأولي سال 39 تنظيم فرموده، نقل نموده است و از جملات اين وقف نامه است: «و انّه يقوم علي ذلك حسن بن علي... و ان حدث بحسن حدث و حسين حي فانه الي حسين بن علي و ان حسين بن علي يفعل مثل الذي امرت به حسناً ...».

68- حادثه هجوم به خانه فاطمه زهرا و احراق باب آن حضرت در منابع تاريخي اهل سنت، از جمله در منابع زير آمده است .

تاريخ طبري حوادث سال 11 هجري. الإمامه و السّياسة، ج 1، ص 11; عقدالفريد، چاپ مصر، ج 3، ص 64; تاريخ يعقوبي، ج 2، ص 12









نویسنده : محمد صادق نجمي

© کپی رایت توسط پایگاه اطلاع رسانی وهابیت و ادیان ساختگی کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است.

نوشته شده در تاریخ: 1385/11/15 (771 مشاهده)

[ بازگشت ]

طراحی و پشتیبانی فنی توسط نسل وب
POWERED BY NASLEWEB


PHP-Nuke © 2004 by Francisco Burzi | INP-Nuke 3.3 © 2005-2007 IranNuke Portal

مدت زمان ایجاد صفحه : 0.11 ثانیه

| DAJ_Glass phpbb2 style by Dustin Baccetti | PHP-Nuke theme by www.nukemods.com |