دوشنبه 19 آذر 1397
 Home  •  Downloads  •  Your Account  •  Forumsadmin   E-mail
 
   
 
منو اصلی
icon_home.gif صفحه اصلی

book.gif فارسیمقالات جدید !
book.gif Englishمقالات جدید !
book.gif اردومقالات جدید !
book.gif العربيهمقالات جدید !

text.gif تاسيس وهابيتمقالات جدید !
text.gif جنایات وهابیتمقالات جدید !
text.gif وهابیت در خدمت!؟مقالات جدید !
text.gif سوالاتی از وهابیتمقالات جدید !
text.gif جواب شبهاتمقالات جدید !
text.gif ائمه ي بقيعمقالات جدید !
text.gif ديگر مدفونينمقالات جدید !
text.gif تاريخ حرم ائمه بقيعمقالات جدید !
text.gif دعا و زيارتمقالات جدید !
text.gif ساير پايگاههامقالات جدید !

icon_poll.gif ضمیمه ها
tree-T.gif مطالب و محتوامقالات جدید !
tree-T.gif ارسال مقالات
tree-T.gif گالری سایتمقالات جدید !
tree-T.gif پرسش و پاسخمقالات جدید !
tree-T.gif کتب الکترونیکیمقالات جدید !
tree-L.gif موضوعات اخبارمقالات جدید !

icon_community.gif کاربران
tree-T.gif انجمنهای گفتگومقالات جدید !
tree-T.gif لیست اعضا
tree-T.gif پیغام خصوصی
tree-L.gif پیامهای سریع

favoritos.gif اخبار
tree-T.gif موضوعات اخبار
tree-T.gif ارسال اخبار
tree-T.gif آرشیو مطالب
tree-L.gif آرشیو ردیفی اخبار

som_downloads.gif پیوند
tree-T.gif ارسال کتب الکترونیکی
tree-L.gif لینکستانمقالات جدید !

icon_members.gif اطلاعات
tree-T.gif معرفی به دوستان
tree-T.gif آمار سایت
tree-T.gif جستجو پیشرفتهمقالات جدید !
tree-T.gif نوشته روزانه کاربرن
tree-T.gif صفحه شخصی
tree-T.gif نقشه سایتمقالات جدید !
tree-T.gif بهترینهای سایت
tree-T.gif دفترچه یادگاری
tree-T.gif ثبت در موتور جستجو
tree-T.gif آپلود فایل
tree-T.gif لینکدونی
tree-L.gif نظرسنجی ها

nuke.gif تماس با ما
tree-L.gif نظرات و پیشنهادات
پیامهای کوتاه

فقط عضوها اجازه ارسال پیام سریع دارند. لطفا وارد و یا ثبت نام کنید.
ثبت نام سریع
نام کاربر

E-Mail

تایپ دوباره E-Mail

رمز ورود

تکرار رمز ورود


تاريخ حرم ائمه بقيع(4)





قبر فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ يا فاطمه بنت اسد

پس از بررسي تاريخ حرم و ضريح ائمه بقيع، كه در سلسله مقاله هاي گذشته ملاحظه فرموديد، به اين پرسش مي رسيم :

« قبري كه داخل حرم مطهر ائمه بقيع به فاطمه ـ ع ـ نسبت داده مي شود، فاطمه زهرا است يا فاطمه بنت است؟»

توضيح و بيان اين موضوع، كه مهمترين و جالبترين بخش از تاريخ حرم ائمه بقيع را به خود اختصاص است، ايجاب مي كند كه چند مطلب مورد بررسي قرار گيرد .

مدفن حضرت زهرا ـ سلام اللّه عليها ـ كجاست؟

يكي از مسائل مسلّم و قطعي در مورد حضرت زهرا ـ سلام اللّه عليها ـ اين است كه قبر آن حضرت مخفي است و تا به حال، بطور مشخص و قطعي قبري به آن حضرت نسبت داده نشده است .

و امّا مدفن و محلي كه ممكن است پيكر پاك آن حضرت در آن جايگاه دفن شده باشد آن هم از نظر تاريخي، دقيقاً معلوم نيست و جاي بحث و گفتگو و مورد اختلاف است .

علت اختفا

سمهودي مي گويد: «سبب اختفاي قبر فاطمه ـ س ـ و مشخص نبودن آن و بعضي ديگر از قبور بزرگان، اين است كه در صدر اسلام علاوه بر اينكه ساختن بنا بر روي قبور و يا استحكام قبور با گچ و آجر بطور عموم معمول نبوده، درباره اختفاي قبور اهل بيت ـ بخصوص ـ ، انگيزه ديگري نيز وجود داشته و آن عداوت و دشمني حكام درگذشته و امروز ! با اهل بيت است; بطوري كه بنا به نقل مسعودي در سال دويست و سي و شش، متوكّل دستور داد قبر حسين بن علي محو و با خاك يكسان و كساني كه در كنار اين قبر مي باشند، شديداً مجازات شوند و در اجراي اين دستور، پول هاي زيادي صرف و پاداش هاي فراواني به مجريان اين فرمان پرداخت گرديد . 1

بخش دوم گفتار سمهودي درست و دقيقاً مطابق با حوادثي است كه در طول تاريخ، از سوي حكومت ها در مقابل اهل بيت رسول خدا ـ ص ـ به وقوع پيوسته است و دليل روشن بر گفتار وي، قبل از اقدام متوكّل كه در اواسط قرن سوّم صورت گرفته است اقدام بني اميه در تخريب و انهدام خانه فاطمه زهرا ـ ع ـ است كه در قرن اول صورت گرفت ليكن بخش اول گفتار سمهودي را ـ در مورد قبر يگانه يادگار رسول خدا ـ بايد يك نوع تحريف تاريخ و تغيير واقعيّت دانست; زيرا وي به جاي انگيزه واقعي اين موضوع، رايج نبودن بنا و ساختمان بر قبور بزرگان را دليل اختفاي قبر آن حضرت معرفي مي كند. در صورتي كه قبور عده اي از صحابه و اقوام ديگر رسول خدا ـ ص ـ در مكه و مدينه در داخل و خارج بقيع مشخص مي باشد و لذا بايد علت اختفاي قبر آن حضرت را در جاي ديگر جستجو كرد و انگيزه واقعي آن را همانگونه كه هست، بيان نمود; همان انگيزه و علّتي كه در منابع حديثي و تاريخي شيعه و اهل سنت منعكس گرديده است و آن عبارت است از وصيت و تأكيد فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ بر اين كه پيكر پاكش شبانه دفن شود و قبر مطهرش پنهان و مخفي گردد .

در صحيح بخاري و صحيح مسلم، در ضمن نقل جريان اختلافِ نظر حضرت زهرا ـ س ـ با اقدام و عملكرد ابوبكر در مورد فدك و ارث رسول خدا ـ ص ـ از عايشه چنين آمده است :

« فـوجـدت فاطمة علي أبي بكر في ذلك فحجرته فلم تكلمه حتي توفيت و عاشت بعدالنّبي ـ ص ـ ستة اشهر، فلما توفيت دفنها زوجها علي ليلاً و لم يؤذن بها أبابكر و صلّي عليها». 2

فاطمه ـ عليهالسلام ـ از اين جهت نسبت به ابوبكر رنجش خاطر پيدا كرد و با او سخن نگفت تا از دنيا رفت .

عايشه اضافه مي كند: «فاطمه پس از رسول خدا ـ ص ـ شش ماه زنده بود و چون از دنيا رفت همسرش علي، ابوبكر را از وفات وي مطلع نساخت و خودش بر پيكر او نماز خواند و شبانه دفن نمود .»

ابن عبدالبر مي گويد: «وكانت اشارت علي زوجها أن يدفنها ليلاً » 3:

« فاطمه به همسرش علي اشاره كرده بود كه به خاكش بسپارد.»

اين اشارت از سوي حضرت زهرا و دفن شدن پيكرش به هنگام شب، كه در منابع اهل سنت فراوان نقل گرديده، در منابع شيعه قدري صريحتر ذكر شده است :

در روايتي آمده است كه: امير مؤمنان ـ ع ـ به هنگام شدّت مرض و در آخرين روزهاي حيات همسرش، در پاسخ پيام عمويش عباس كه در مورد تجهيز و تشييع جنازه فاطمه زهرا به آن حضرت پيشنهاداتي را ارائه مي داد چنين فرمود :

« و أنا اسئلك يا عمّ أن تسمح لي ترك ما أشرت به، فانّها وصّتني بستر امرها» 4:

« اي عمو! درخواست من اين است كه اجازه دهي از پيشنهاد تو در اين مورد صرف نظر كنم; زيرا خود فاطمه بر من وصيت نموده است كه مراسم تدفين وي مخفيانه انجام پذيرد.»

مرحوم شيخ مفيد از حسين بن علي ـ ع ـ نقل مي كند :

« فلمّا حضرتها الوفاة وصت اميرالمؤمنين ان يتولّي امرها و يدفنها ليلاً و يعفي قبرها، فتولّي ذلك اميرالمؤمنين و دَفنها و عفي موضع قبرها». 5

و بنابر بعضي از روايات، امير مؤمنان ـ ع ـ بر چهل قبر در بقيع آب پاشيد و شبيه هفت قبر به وجود آورد تا قبر حضرت زهرا به هيچوجه شناخته نشود . 6

بهرحال اين وصيت و اين نوع تدفين موجب گرديده كه قبر حضرت زهرا ـ عليهاالسلام ـ مخفي و اقوال و آراء مختلف در ميان محدّثان و مورّخان در محل دفن وي پديد آيد. از اين رو است كه عده اي مي گويند قبر فاطمه ـ سلام الله عليها ـ در بقيع واقع گرديده و عده اي ديگر بر اين عقيده اند كه در داخل خانه اش قرار گرفته و بعضي ديگر احتمال مي دهند در مسجد رسول خدا ـ ص ـ و در ميان بيت و منبر آن حضرت باشد و بطوري كه ملاحظه خواهيد فرمود، كساني كه قبر آن حضرت را در بقيع دانسته اند، با اختلاف شديد سخن گفته و احتمالات متعددي را مطرح ساخته اند .

مدفن حضرت زهرا از ديدگاه روايات

روايات متعدد و مسند و مورد اعتمادي كه از ائمه معصوم ـ عليهم السلام ـ در محل دفن حضرت زهرا ـ سلام اللّه عليها ـ در منابع شيعه نقل گرديده، نشانگر اين است كه آن حضرت در داخل خانه خودش كه در كنار مسجد و در جوار خانه رسول خدا ـ ص ـ قرار داشت، دفن شده است; خانه اي كه به دستور بعضي از حكام و خلفاي بني اميه تخريب و به مسجد ضميمه گرديد 7 و ما در اين زمينه به نقل چند روايت اكتفا مي كنيم :

1 ـ مرحوم صدوق از ابي نصر بزنطي نقل مي كند كه از امام ابوالحسن علي بن موسي الرضا ـ عليه السلام ـ از محل قبر فاطمه ـ عليهاالسلام ـ سؤال نمودم، فرمود :

« دُفِنَت في بيتها فلمّا زادت بنو امية في المسجد صارت في المسجد». 8

اين روايت را مرحوم كليني 9 ابن شهرآشوب 10 و علامه مجلسي 11 نيز نقل كرده اند .

2 ـ همچنين بزنطي نقل مي كند از حضرت رضا ـ ع ـ سؤال كردم كه فاطمه دختر رسول خدا ـ ص ـ در كجا دفن شده است؟ فرمود :

« شخـصي همين موضوع را در مجلسي كه علي بن موسي 12 نيز حاضر بود از جعفر بن محمد ـ ع ـ سؤال نمود، عيسي در پاسخ وي گفت: فاطمه ـ ع ـ در بقيع دفن شده است. آن شخص به جعفر بن محمد عرض كرد: شما چه مي فرماييد؟ فرمود: عيسي بن موسي به سؤال تو پاسخ داد، وي بار ديگر عرض نمود: خدا شما را به سلامت دارد. من با عيسي بن موسي چه كار دارم! شما نظر پدرانتان را به من بگوييد، حضرت فرمود: «دفنت في بيتها.» 13

3 ـ سيد بن طاووس ـ ره ـ از كتاب : « المسائل واجوبتها من الأمه» در ضمن سؤال هايي كه از امام علي الهادي ـ ع ـ كتباً به عمل آمده است، اين مطلب را نقل مي كند كه: محمد همداني مي گويد: به آن حضرت نوشتم: «اگر صلاح مي دانيد مرا از محل دفن مادرتان فاطمه آگاه سازيد كه آيا در داخل مدينه است يا همانگونه كه مردم مي گويند در بقيع قرار دارد؟ آن حضرت در جواب من نوشت: «هي مع جدّي صلوت اللّه عليه » 14.

مدفن حضرت زهرا از نظر علماي شيعه

اين بود سه نمونه از رواياتي كه در مورد مدفن حضرت زهرا نقل نموديم و اينك توجه خوانندگان ارجمند را به نظريه عده اي از علما و محدثين بزرگ شيعه در اين مورد جلب مي نماييم :

1 ـ نظريه شيخ صدوق و كيفيت زيارت او :

مرحوم شيخ صدوق (متوفاي 381 هـ . ق.) پس از نقل اختلاف در محل دفن آن حضرت، مي گويد :

« عده اي از محدثين رواياتي را نقل و مضمون آنان را پذيرفته اند كه دلالت دارد بر اينكه آن حضرت در داخل خانه اش كه در اثر توسعه بني اميه به مسجد ضميمه گرديده، به خاك سپرده شده است.» سپس مي گويد: «و هذا هو الصحيح عندي».

آنگاه كيفيّت زيارت خويش را بيان مي كند و مي گويد: «من به توفيق خداوند متعال به هنگام مراجعت از حجّ بيت اللّه الحرام، وارد مدينه شدم و چون زيارت رسول خدا ـ ص ـ را به جاي آوردم، در حالي كه غسل زيارت نيز انجام داده بودم توجهم را به سوي خانه فاطمه منعطف ساختم و حدّ اين خانه از استوانه مقابل باب جبرئيل است تا محوطه اي كه قبر رسول خدا در آن واقع گرديده و در نزديكي اين محوطه، به طوري ايستادم كه مدفن رسول خدا در سمت چپم و قبله در پشت سرم و خانه فاطمه در مقابلم قرار گرفت 15 آنگاه اين زيارت را خواندم: «السّلام عليك يا بنت نبي اللّه، السّلام عليك يا حبيب اللّه ...». 16

سپس مي گويد: «چون در اخبار و احاديث، زيارت مشخصي براي حضرت فاطمه ـ سلام اللّه عليها ـ نيافتم، براي كساني كه كتاب مرا مي خوانند، همان زيارت را مي پسندم كه براي خود پسنديدم ». 17

وي در معاني الأخبار مي گويد: «قول صحيح از نظر من در مورد قبر فاطمه ـ سلام اللّه عليها ـ مضمون همان روايت است كه پدرم از طريق محمد بن عطار از حضرت رضا ـ عليه السلام ـ نقل نموده است كه فاطمه زهرا در داخل خانه اش دفن شد و اين خانه به هنگام توسعه مسجد، به وسيله بني اميه به مسجد منضم گرديد .» 18

2 ـ نظريه شيخ مفيد ـ ره ـ :

مرحوم شيخ مفيد (متوفاي 413 هـ . ق.) مي گويد :

« ثمّ قف بالروضة و زر فاطمة ـ عليهاالسلام ـ فانّها هناك مقبورة» 19 «پس از زيارت رسول خدا ـ ص ـ در كنار روضه بايست و فاطمه را زيارت كن; زيرا او در اين جايگاه به خاك سپرده شده است.

3 ـ نظريه شيخ طوسي ـ ره ـ :

شيخ طوسي (متوفاي 460 هـ . ق.) مي گويد: «اصوب انها مدفونة في دارها او في الروضة ». 20

4 ـ نظريه طبرسي ـ ره ـ :

مرحوم طبرسي از اعلام قرن ششم، پس از اشاره به اختلاف نظر در مدفن آن حضرت، مي گويد :

« والقول الأول بعيد و القولان الآخران اشبه»:

اما قول اوّل كه آن حضرت در بقيع مدفون است، بعيد است و دو قول ديگر كه در داخل خانه اش و يا در روضه دفن شده است صحيح به نظر مي رسد ». 21

5 ـ نظريه سيد بن طاووس ـ ره ـ :

سيد بن طاووس (متوفاي 673 هـ . ق.) مي گويد :

« والظّاهر انّ ضريحها المقدس في بيتها المكلّل بالآيات و المعجزات». 22

و همو پس از روايتي كه بصورت مكتوب از امام هادي ـ ع ـ نقل شده است 23 مي گويد: «اين گفتار صريح و نص واضح از امام هادي ـ ع ـ ، به تنهايي كفايت مي كند در اين كه: فاطمه زهرا ـ سلام اللّه عليها ـ در كنار مدفن رسول خدا ـ ص ـ به خاك سپرده شده است و نه در جاي ديگر .» 24

6 ـ نظريه علامه مجلسي ـ ره ـ و توضيح او در مورد روضه :

علامه مجلسي (متوفاي 1110 هـ . ق.) مي گويد: «همانگونه كه در كتاب مزار بيان كرده ايم، اصحّ اقوال اين است كه آن حضرت در داخل خانه اش دفن گرديده است ». 25

و در كتاب مزار مي گويد: «الأظهر انّها ـ صلوات اللّه عليها ـ مدفونة في بيتها و قد قدمنا الأخبار في ذلك ». 26

و آن مرحوم در مورد روضه كه در بعضي از اخبار و در لسان علما وارد شده و اين احتمال را مطرح نموده اند كه: آن حضرت ممكن است در «روضه» دفن شده باشد و همانگونه كه در بعضي از احاديث نبوي ـ ص ـ آمده است، روضه را هم به فاصله منبر و بيت رسول خدا ـ ص ـ منحصر دانسته اند، چنين توضيح مي دهد كه منظور از روضه كه در روايت ابن ابي عمير آمده است، يك مفهوم و معناي وسيعي است كه شامل خانه فاطمه زهرا ـ عليهاالسلام ـ نيز مي گردد 27 و منظور از روضه همان بيت فاطمه ـ عليهاالسلام ـ است .

مدفن حضرت زهرا از نظر علماي اهل سنت

اين بود نمونه اي از روايات و گفتار معروفترين علماي شيعه درباره مدفن حضرت زهرا ـ سلام اللّه عليها ـ .

نظر علماي اهل سنت :

علماي اهل سنت در مورد مدفن حضرت زهرا ـ سلام اللّه عليها ـ داراي سه قول مي باشند :

1 ـ در بيت خودش

گذشته از اين كه دفن شدن حضرت زهرا در داخل بيت خود در ضمن رواياتي از طريق اهل سنت آمده، در منابع آنان از امام باقر و امام صادق ـ عليهماالسلام ـ نيز نقل گرديده است . 28

بعضي از دانشمندان آنان نيز به اين معنا تصريح و دفن آن حضرت را در خانه اش تأييد نموده اند. از جمله ابن شبه از قديمي ترين مورخ و مدينه شناس عبدالعزيز 29 نقل مي كند كه وي مي گفت: «انّها دفنت في بيتها و صنع بها ما صنع برسول اللّه ـ ص ـ انّها دفنت في موضع فراشها ». 30

« فاطمه زهرا همانند رسول خدا ـ ص ـ در داخل خانه اش و در جايگاهي كه به عالم بقاء ارتحال يافته، به خاك سپرده شده است».

و ديار بكري با اشاره به اقوال مختلف مي گويد: «و گفته شده كه قبرآن حضرت در داخل خانه خود و در محلّ محرابي است كه در پشت حجره مقدسه قرار گرفته است. سپس اين نظريه را تأييد مي كند و مي گويد: «و هذا أظهر الأقوال ». 31

2 ـ در بقيع

عدّه اي ديگر از علماي اهل سنت نيز مي گويند: «آن حضرت در بقيع ولي در خارج از حرم ائمه ـ عليهم السلام ـ به خاك سپرده شده است ».

و اين گروه نظرات و احتمالات مختلفي را مطرح ساخته اند; زيرا بعضي مي گويند در زاويه بيروني خانه عقيل، كه به بقيع منتهي مي گردد، دفن شده است .

و بعضي ديگر مي گويند در مقابل كوچه اي كه به نام كوچه نبيه بوده به خاك سپرده شده و بعضي ديگر در بيت الأحزان كه مسجد فاطمه ناميده مي شد، معرفي نموده اند .

و اقوال ديگري كه مجموعاً به شش قول بالغ مي گردد . 32

3 ـ در داخل حرم ائمه بقيع

و اين قول را مي توان قول مشهور در ميان علماي اهل سنت دانست .

سمهودي پس از بيان نظرات و مطالب مختلف در مدفن حضرت زهرا مي گويد: «از آنچه گفتيم، چنين به دست مي آيدكه قبرآن حضرت دربقيع و دركنار قبر حسن بن علي ـ ع ـ است ». 33

مدينه شناس معروف ابن نجار (متوفاي 643 هـ . ق.) پس از نقل وصيت امام مجتبي ـ ع ـ كه: «ادفنوني الي جنب امّي فاطمة بالمقبرة» مي گويد: «بنابراين قبر فاطمه ـ عليهاالسلام ـ در كنار قبر فرزندش حسن و در زير قبه است ». 34

عبّـاسي مـؤلف كتاب عمدة الأخبار مي گويد: «از قبور واقع در بقيع، قبر فاطمه دختر رسول خدا ـ ص ـ است و آن در داخل قبه عباس و در كنار قبر فرزندش حسن ـ ع ـ واقع گرديده; زيرا نقل شده است كه حسن بن علي به هنگام وفاتش وصيت نمود كه مرا در كنار قبر مادرم فاطمه به خاك بسپاريد ». 35

و اكثر نويسندگان گذشته و معاصر 36 همان مطلب را تكرار كرده و مدفن آن حضرت را در داخل حرم ائمه بقيع معرفي نموده اند .

دليل اين نظريه

اگر طرفداران اين قول، دليلي بر نظريه خود ذكر نمي نمودند، پذيرش گفتار آنان بعنوان يك مورّخ امكان پذير بود، ولي بطوري كه ملاحظه فرموديد آنان در مقابل وجه اول كه مضمون روايات و گفتار بعضي از قديمترين مدينه شناسان است وصيت حضرت مجتبي ـ ع ـ را دليل و مستند خود ذكر نموده اند كه فرمود: «ادفنوني عند قبر امي فاطمة» : اگر از دفن شدن من در كنار جدم مانع گشتند در كنار قبر مادرم فاطمه به خاكم بسپاريد. كه در گفتار ابن نجار و عباسي بدين دليل تصريح گرديده و ساير مورّخان نيز با توجه به نقل اين وصيت در كنار اظهار نظر خويش، عملاً از همين روش پيروي و به همين دليل استناد و چنين تلقي نموده اند كه منظور آن حضرت از «امي فاطمة» مادر عزيزش فاطمه زهرا دخت رسول خدا ـ ص ـ مي باشد .

نقض صريح اين نظريه

به عقيده ما در عين اين كه اصل وصيت امام مجتبي ـ ع ـ از نظر تاريخي مورد تأييد است اما برداشت طرفداران وجه سوّم درست نيست، بلكه منظور امام مجتبي ـ ع ـ از جمله: «امّي فاطمة» مادر بزرگش فاطمه بنت اسد مي باشد نه مادرش حضرت زهرا ـ ع ـ .

در توضيح اين موضوع مي گوييم: گذشته از اينكه اين برداشت مخالف با روش اهل بيت ـ عليهم السلام ـ در پنهان نگهداشتن قبر مطهر حضرت زهرا ـ عليهاالسّلام ـ است و قطع نظر از اينكه مخالفت مضمون روايات منقول از اهل بيت ـ عليهم السلام ـ به طريق شيعه و اهل سنت و مخالف نظر علما و دانشمندان ديگر در دفن آن حضرت در بيت خود مي باشد و گذشته از اين كه اطلاق كلمه «امّ» به مادر بزرگ، يك اطلاق شايع است، گفتار و نقل صريح اين مورّخان در موارد ديگر، ناقض اين برداشت و مؤيد اين است. فاطمه اي كه در حرم بقيع دفن شده، فاطمه بنت اسد است و نه فاطمه زهرا ـ سلام اللّه عليها ـ .

از اين موارد مي توان گفتار اين مورخان در محل دفن جناب عباس عموي پيامبر را ذكر نمود . كه ابن شبه و سمهودي از قديمترين مدينه شناس; عبدالعزيزچنين نقل مي كند: «دفن العباس بن عبدالمطلب عند قبر فاطمة بنت اسد بن هاشم في اول مقابر بني هاشم التي في دار عقيل ». 37

عبـاسي در ضمن نقل متن بالا گفتار ديگري را از ابن حبان 38 مي آورد كه وي در مورد تشييع و تجهيز پيكر امام مجتبي ـ ع ـ تصريح كرده است: «... دفن بالبقيع عند جدّته فاطمة بنت اسد بن هاشم ». 39

بطوري كه ملاحظه مي شود، اين دو جمله از قديمترين مورّخان و محدّثان صراحت دارد بر اينكه بانويي كه در حرم بقيع دفن شده و عباس عموي پيامبر و امام مجتبي ـ ع ـ در كنار آن به خاك سپرده شده اند، جده و مادر بزرگ حضرت حسن بن علي فاطمه بنت اسد است نه فاطمه زهرا دختر رسول خدا ـ ص ـ .

قبر فاطمه بنت اسد در خانه فرزندش عقيل

در تأييد و توضيح مطالب گذشته اين نكته نيز قابل توجه است; همانگونه كه در مورد حرم ائمه بقيع و دفن شدن پيكر پاك آنان، توضيح داديم كه اين محل، خانه اي بوده متعلق به عقيل بن ابي طالب و پس از دفن شدن پيكر فاطمه و عباس و سه تن از ائمه چهارگانه ـ عليهم السلام ـ از حالت مسكوني به صورت زيارتگاه و عبادتگاه عمومي تغيير يافته است و در همين بخش از بحث، با ذكر شواهد تاريخي متذكر شديم كه دفن شدن افراد در داخل منازل خود در صدر اسلام و مخصوصاً در مورد افراد مشخص، يك برنامه عادي و عملي رايج به شمار مي آمده است .

با توجه به اين حقيقت و با در نظر گرفتن مطالب گذشته، چگونگي دفن شدن مادر امير مؤمنان در داخل اين خانه از نظر تحليل تاريخي روشن مي شود و به دست مي آيد; وي كه در سال چهارم هجري از دنيا رفته، با احترام و اهتمام فوق العاده اي كه فرزندان آن بانوي مكرمه و شخص رسول اكرم ـ ص ـ بر او قائل بودند، پيكرش را با آن تشريفات خاصي كه در منابع تاريخي نقل شده است، در داخل خانه متعلق به فرزندش عقيل دفن نموده اند و پس از مدت كمي; يعني در سال سي ام هجري، پيكر عباس عموي رسول خدا بر همين منوال در همان محل و در كنار قبربنت اسد وسپس ائمه چهارگانه ـ عليهم السلام ـ به ترتيب در همين خانه به خاك سپرده شده اند .

سياست و تحريف واقعيت

اين بود مضمون روايات و نظر معروفترين علما و محدّثان شيعه در مورد مدفن فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ . و همچنين روايات اهل سنت و نظر عده اي از علماي آنان در اين موضوع و نيز گفتـار بـعضي از مــورّخان و مدينه شناسان در مورد مدفن فاطمه بنت اسد و تبيين وصيت امام مجتبي ـ ع ـ در اين مورد و اين بود آنچه به نظر ما رسيد از نظر تحليل تاريخي .

و از مجموع اين بحث و گفتار، ظن قريب به يقين به دست مي آيد كه قبر مطهّر حضرت زهرا ـ سلام اللّه عليها ـ در بيت خود و در كنار مسجد رسول خدا ـ ص ـ و قبر فاطمه بنت اسد در داخل حرم ائمه بقيع قرار گرفته است. ولي نبايد اين نكته را ناديده گرفت كه تحريف اين واقعيت و اصرار و تلاش نويسندگان و حكومت ها در طول تاريخ، در جهت معرفي قبر حضرت زهرا ـ ع ـ در داخل حرم ائمه بقيع وحتي ايجاد و ترسيم شبيه قبري و نسبـت دادن آن بـه دخـتـر رسـول خـدا ـ ص ـ در غير محل قبلي آن، كه پس از تخريب اين حرم به وسيله حكومت سعودي، انجام پذيرفته، همه در جهت تقليل فشار سياسي و تخفيف تهاجم فكري، عقيدتي و سرپوش گذاشتن به ايراد و انتقادي بوده است كه در طول تاريخ از سوي پيروان مكتب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ به پيروان خط فكري مخالف و به حكومت ها از لحاظ مخفي بودن قبر يگانه يادگار رسول خدا وارد مي گرديده است .

و لذا حكومت ها مجبور بودند به هر عنواني كه شده، قبري براي فاطمه دخت رسول خدا ـ ص ـ معرفي نمايند و تطبيق نمودن وصيت امام مجتبي ـ ع ـ به فاطمه زهرا ـ سلام اللّه عليها ـ مي توانست بطور طبيعي راه حلي براي اين معمّا باشد و در كنار همين حركت، چه بهتر قرائن و شواهدي هم ارائه شود و از طرف ديگر طبعاً لازم بود براي فاطمه بنت اسد هم مدفن ديگري غير از مدفن واقعي خود معرفي شود كه در هر دو جهت، شاهد تحقّق اين حركت باشيم .

اما در مورد ارائه قرينه و شاهد در تأييد وجود قبر حضرت زهرا ـ عليهاالسلام ـ در داخل حرم بقيع، مي بينيم در يك مقطع از تاريخ، سنگ نبشته و قطعه مرمري در روي قبور ائمه بقيع نصب و در آن اعلام مي گردد كه قبر فاطمه دخت رسول خدا ـ ص ـ در اينجا واقع شده است .

مسعودي در مروج الذهب در مورد اين قطعه مرمر چنين مي گويد :

« و علي قبورهم في هذا الموضع من البقيع، رخامةٌ عليها مكتوب: بسم اللّه الرّحمان الرحيم، الحمدلِلّه مبيد الأمم و محي الرمم، هذا قبر فاطمة بنت رسول اللّه ـ صلّي اللّه عليه و سلّم ـ سيدة نساءالعالمين و قبر الحسن بن علي بن ابي طالب و علي بن الحسين بن علي بن ابي طالب و محمد بن علي و جعفر بن محمد ـ رضي اللّه عنهم ـ ». 40

و در مقطع ديگر و پس از چند قرن مشابه همين كتيبه در بالاي درب حرم ائمه بقيع نصب مي شود .

سيد اسماعيل مرندي درباره اين كتيبه در كتاب خود كه در سال 1255 تأليف نموده مي گويد :

بالاي در، در سنگ مرمر نوشته «هذا قبر فاطمة بنت رسول اللّه ـ ص ـ و قبر حسن بن علي وقبرمحمد بن علي و ...». 41

و اما در مورد اصل قبر

محب الدين طبري (متوفاي 696 هـ . ق.) پس از آن كه اين مطلب را از ابن عبدالبر (متوفاي 463 هـ . ق.) نقل مي كند كه: «در كنار قبر امام مجتبي ـ ع ـ كه معروف و مشخص است، اثر قبري منتسب به فاطمه وجود ندارد»، مي گويد: «يكي از صلحا و برادران مؤمن بر من نقل نمود كه ابوالعباس مرسي به هنگام زيارت بقيع، در مقابل سمت قبله، داخل قبه عباس ( حرم بقيع) مي ايستاد و به فاطمه سلام مي گفت و بر وي از راه مكاشفه ظاهر شده بود كه قبر فاطمه در داخل اين حرم و دراين سمت بوده است ».

طبري اضافه مي كند: «و من با اعتماد بر صحت نقل اين فرد صالح و مؤمن، قبر فاطمه را به همين ترتيب زيارت مي نمودم ...». 42

از اين گفتار ابن عبدالبر و طبري كه هر دو از محدّثين و شخصيت هاي معروف علمي هستند، 43 معلوم مي گردد كه اثر قبر فاطمه در داخل حرم از بين رفته بوده و در قرن پنجم و قرن هفتم در داخل حرم بقيع بر خلاف قبور ائمه و قبر عباس علامت قبري آشكار منتسب به فاطمه وجود نداشته است .

بنابراين، آنچه ما قبلاً در اين مورد مطرح نموديم كه در قسمت جنوبي، داخل حرم بقيع و زير طاق در مجاورت محراب، شبيه قبري بوده منتسب به فاطمه و اين قسمت به وسيله شبكه فولاديني از فضاي حرم جدا شده بود، مطلبي است جاي سؤال و جاي ترديد، كه آيا اين قبر و آن دو قطعه مرمر و كتيبه چگونه و در چه تاريخي و به وسيله كدام حكومت و به دست چه كسي بوجود آمده است؟ و همين سؤال در مورد قبر فعلي نيز كه در كنار قبور ائمه بقيع و منتسب به فاطمه مي باشد، مطرح است كه به فرض صحّت انتساب قبري كه قبلاً اشاره گرديد، قبر فعلي از نظر مكان مطابقت با آن محل ندارد; زيرا اين قبر مانند ساير قبور در وسط حرم و نه در كنار آن قرار گرفته است .

اما در مورد مدفن فاطمه بنت اسد

بطوري كه اشاره كرديم، چون اصل مدفن بنت اسد كه در خانه فرزندش عقيل و حرم ائمه بقيع بود، به عنوان مدفن فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ معرفي و براي تثبيت آن، قرائن و شواهدي هم اقامه گرديد، طبعاً لازم بود، مدفن ديگري براي بنت اسد كه با مباشرت شخص رسول اكرم ـ ص ـ و با تشريفات خاصي دفن گرديده بود، معرفي و مشخص شود و اين برنامه عملي و چند محل به عنوان مدفن فاطمه بنت اسد معرفي گرديد .

آري در اين مورد، شاهد اختلاف نظر و تشتت گفتار از سوي مورّخان مي باشيم ; زيرا گاهي مي گويند: «محل دفن فاطمه بنت اسد، مسجد فاطمه ـ عليهاالسلام ـ (بيت الأحزان) است ». 44

و گاهي مي گويند كه: «پيكر وي در «روحاء» و در كنار قبر ابراهيم و عثمان بن مظعون دفن شده است ». 45

و آنچه در ميان عده اي از مورّخان و در بين مردم اشتهار يافته، اين است كه قبر وي همان است كه در خارج بقيع و در شمال قبر عثمان بن عفان به فاصله 50 متر از قبر وي در كنار قبر ديگري قرار گرفته است . 46

سمهودي پس از نقل گفتار بعضي از مورّخان كه قبر فاطمه بنت اسد در «روحاء» قرار گرفته و پس از نقل گفتار ابن شبه از عبدالعزيز كه امام مجتبي در كنار قبر فاطمه بنت اسد بن هاشم و در اول مقابر بني هاشم دفن شده است، مي گويد: «و همه اين مطالب مخالفت صريح و نقض آشكار دارد با آنچه معروف شده است كه قبر وي در نزديكي قبر عثمان و در خارج بقيع واقع گرديده است و اولين كسي كه اين مطلب را مطرح كرد ابن نجار بود و ديگران از وي پيروي نمودند و من دليلي بر گفته وي نيافتم و نظريه صحيح در نزد من همان است كه او در كنار قبر امام مجتبي دفن شده است; زيرا خيلي بعيد است كه رسول خدا ـ ص ـ از اصل بقيع صرف نظر كند و پيكر بنت اسد را در اين محل دور و در انتهاي كوچه اي كه در اقصاي بقيع واقع شده است، به خاك بسپارد .

سمهودي اضافه مي كند: «اصلاً معلوم نيست اين محل جزء بقيع باشد; زيرا بطوري كه در آينده خواهيم گفت، محل دفن عثمان جزء بقيع نبوده و اين محل كه در انتهاي كوچه اي در قسمت شمالي قبر عثمان قرار گرفته به طريق اولي جزء بقيع نخواهد بود ». 47

مشابه همين مطلب را احمد عباسي در عمدة الاخبار آورده سپس به كيفيت شهادت و محل دفن سعد بن معاذ اشاره مي كند و مي گويد: «مدفن سعد بن معاذ به مدفني كه در خارج بقيع به فاطمه بنت اسد منسوب است، بيشتر قابل تطبيق است تا خود فاطمه بنت اسد ». 48

خلاصه : بطوري كه قبلاً اشاره گرديد، انگيزه اصلي نصب اين كتيبه ها و ترسيم اين قبرها در طول تاريخ و حتي در دوران حكومت سعودي، همان سياست دفاعي بوده و اين سياست موجب گرديـده اسـت كـه قبـر مـطـهـر حـضـرت زهـرا ـ سلام اللّه عليها ـ مشخصاً در حرم بقيع و براي فاطمه بنت اسد مدفن هاي مختلفي غير از مدفن اصلي وي معرفي گردد و بطوري كه ملاحظه فرموديد، از نظر عده اي از متخصصين در تاريخ مدينه، همه اين موارد مردود و در نهايت، مدفن وي در داخل حرم ائمه بقيع معرفي شده است، نه مدفن فاطمه زهرا ـ عليهاالسلام ـ .

تاريخ تخريب بيت فاطمه ـ عليهاالسلام ـ

در خاتمه اين بحث، بيان دو مطلب ضروري به نظر مي رسد; يكي در ارتباط با بيت و حجره فاطمه ـ سلام اللّه عليها ـ و ديگري در ارتباط با دوّمين خانه امير مؤمنان ـ ع ـ .

بطوري كه در متن روايات و در گفتار علما و در منابع تاريخي آمده است، بيت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ به وسيله بعضي از حكام بني اميه تخريب و به مسجد پيامبر ـ ص ـ ضميمه گرديده است .

در اينجا نگاهي داريم به تاريخ اين تخريب و اين حادثه مهم تاريخي و همچنين به تغيير و تحولي كه در طول چند قرن تا امروز در اين حجره به وجود آمده است .

خانه فاطمه زهرا ـ س ـ يكي از خانه هاي متعددي است كه طبق دستور رسول خدا ـ ص ـ در كنار مسجد آن بزرگوار ساخته شده بود









نویسنده : محمد صادق نجمي

© کپی رایت توسط پایگاه اطلاع رسانی وهابیت و ادیان ساختگی کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است.

نوشته شده در تاریخ: 1385/11/15 (798 مشاهده)

[ بازگشت ]

طراحی و پشتیبانی فنی توسط نسل وب
POWERED BY NASLEWEB


PHP-Nuke © 2004 by Francisco Burzi | INP-Nuke 3.3 © 2005-2007 IranNuke Portal

مدت زمان ایجاد صفحه : 0.11 ثانیه

| DAJ_Glass phpbb2 style by Dustin Baccetti | PHP-Nuke theme by www.nukemods.com |